10. 3. 2021.

I Slađana Tuksar / Požarevco

I Slađana Tuksar de katar piro bijandipe marel pe e prejudijenca kotar e Roma thaj adives džanel kaj vi maj phares si te oves jekh korkori, biphandli džuvlji, bisamako katar savo etniciteto san.

I Slađana Tuksar (45) dživil ando Požarevco thaj an akava foro e stabilne pasura kerel anglal te resel piro suno. E asabea savo dikhel pe po lako muj ama vi e lokhe izdraimasa ande jakha, dočećisarda amen pe vudar e lake cikne thagarimasko: si la i butilin savi vastarel thaj gote e pire čhaveja e Stefanea (24), an piri bući suvel o paćavipe ando avutnipe, ambicija thaj anglal sa o kamlipe. E, godoleske lačhe ačhel o anav lake butilinako „Sa e khamlimaske“ kaj gote si biordikane prezentura, dekorativne rekvizitura vaš o prandipe thaj but soaver so von liduj kreirin thaj bićinen.

O mažutipe reslo kana sas maj phares

– But izdrav e lošalimastar kaj ovilen mange. Traisarav e gođasa kaj palal buteder jašinake berša lijem te džav an jekh totalno nevo trajo thaj te kerav o drom anglal mande. Trubuia mange but vakto te akceptiriv o fakto kaj sem jekh džuvlji savi vastarel korkore piri bući thaj kerav i produkcija, organizacija, dekoracija vaš sa e pativalikane evenimentura. Kana si lav e bućatar, ni sas mange dar ni e epidemijatar soske sajek semas ando trajo bi bare protekciako. O maripe e dživdimasko si moro normalno trajo – phenel i Slađa dži kaj amen dikhas laki butilin savi mijil sar kaj si katar i paramiča.

Akaja Romnji džal sigurne badžakunenca e dromea savo si učhardo e kanrenca ama si la zoralo ilo thaj o paćavipe an peste thaj an goda kaj reslo o vakto te sikavel so šaj te kerel. Mothol kaj ni sas lokho thaj ka džanel kaj bi ovela goda bišajikani misija te ni sas la o mažutipe de katar e amala.

– Baro naisaripe si man ando ilo e manušenđe thaj e organizacijenđe save dije mange o šajipe te putarav o nevo šeraj an moro dživdipe. Anglal savorende gote si o but lačho manuš, o Vladimir thaj e manuša katar o Amalipe e Romengo katar o Braničevsko trujalipe – URBO. Von sesa mange jekhuni familija kana reslemas an akava foro de katar o Veliko Gradište. Atoskara lije te oven mange but šukar divesa thaj te putaren pe mange e vudara. Šaj te naisarav vi e projektoske palal savo ačhel e Gemaniaki barjarimaski kooperacia thaj savo bučhol „ Inkluzija e Romengi thaj aver marginalizuime grupengi andi Srbija“. Von miškosarde, khetane e Forosa Požarevac thaj e Romenge amalipea, e aktivitetura save astaren vi start-up projektura vaš o zorjaripe e Romengo thaj e Romnjengo ama vi aver čorrore manušengo.
I Slađana lija te kerel kotor an buteder treningura thaj e butilina save sesa inćarde jekhte duj berša ando ramo e projektosko thaj resli te sićol but vareso so ni džangla maj anglal: te hramosarel e projektura thaj sar te prezentiril goda so kerda sar o produkto, te vastarel i bući, sićili e komunikaciake thaj e bićinimaske džanglimata, te labarel kompjutero po učo nivelo...

Manglemas te sićov thaj gote te arakhav o iklipe de katar mori situacia

– Sas man baro manglipe te sićov thaj akava manglipe ni mukhel man. Našti te phenav tumenge savo lošalipe si man ando ilo kana sićijav neso nevo. Buteder maškar e manuša si len akava šajipe sasto trajo ama an moro kazo ni sas gasavi situacija thaj manđe sa goda sasa o nevipe. Takaj si goda thaj takaj kaj si man but berša, dijem zor mandar te sićov e lošalimasa savi našti te phenav kozom bari si. Adive našti te dikhav suno sar mijil i bući bi kompjuterosko. Sas phare te haćarav goda so akana si manđe i rutina. Semas deštore sikljovne save sićilem ando ramo e programosko thaj savore semas po teluno nivelo e džanglimasko thaj e bućake eksperijencako. Jekh avreske dijem dumo thaj zorjardem o ilo. Khetanes lošandilem sakone , vi maj hurde suksesoske. Šaj te keren ideja kozom baro lošalipe sas goda kana kreirisardem jekhto var an mor dživdipe mori e-majl adresa – asal i Slađa savi akana but vareso e pire bućatar agorisarel labarindoj o kompjutero.
Vi adive ačhile an kontakto thaj jekh avrenđe si maj baro suporto. Kana ni džal sar trubul, gote si vi e sikljarne saven šaj te pučhen e svatostar.

– E manuša ni haćaren kaj neso so si lenge banalno, amenđe kerel baro problemo. Dav man gođi kana trubuia te kerav o haćaripe e bućako sar reslo manđe o rodipe te bičhalav e partneroske moro prtfolio. Dikhav, gndinav so si akava thaj akharav mor sikljarne te svatuil man. E, ageja ovilo manđe andi gođi. Sa akala šajimata manđe si bimolimasko thagaripe.

Ka ovav o aranžero savestar dur ka ašunel pe

O projekto sigurisarda i CNC mašina savi mažutil e Slađanake te kerel but šukar ambalaže vaš e denipena, neveberšeske dekoracie, logotipura...thaj vadže jekh mašina savi kerel girlandi e balonendar. E pire čhaveja e Stefanea savo si lakhe, sar phenel sasti familija, sajek ikalel e gođatar neso nevo thaj maj šužo. Den zor pestar te khetanes keren e denipena save lošaren e theme thaj e vastarutne e kompanijenge kana oven varverikane festuimaske evenimentura, e bare thaj e bijandimaske divesa.

– Šaj te mijil sar o maripe ando kolin, ama mor čhavo thaj me khetanes ka keras i bući dži kaj akava amaro logo „Sa e khamlimaske“ ovel jekh lumiako brendo. But khamav o dizajno thaj sa so si o šužipe. Mangav te ovav o aranžero savestar dur ka ašunel pe...ageja sar e ćirutne oven e čaraina, šaj vi me te ovav i čarain maškar e aranžera. Maškar lende naj but gadibor šunavde – vakarel e asabea i Slađa ama sajek sikavel o muj savo phenel kaj čhinavda ando ilo te kerel so planirisarda.

E pherde ilesa phenel kaj sas la trema kana jekhto var kerdasas e luluđake aranžmana vaš i butilin thaj i revija e amare šunavde kreatorkake e Vericake Rakočević. Inćarel la andi gođi sar e but zorale džuvlja savi ovili e Slađanake inspiracia.

Sa so si šužo sas mange dur thaj bitromalo

O khamlipe e šužimaske i Slađa inđarel an peste de katar o čhavrikanipe, ama but vareso akalestar sas lake dur thaj bitromalo. Lako dživdipe ni sas lokho. I daj terni muli a o dad ovilo te dikhel la numaj jekh var džikaj pravarde la i mami thaj o papo ando Valiko Gradište.

– Dav man gođi sar e bare jakhenca dikhlemas pe šuže khelutne, rokllorra vaj vordona, a mor mami phanda more jakha e palmea thaj phendasas: „ Ma dikh, naj goda tuće.“ Maj palal, kana ovilo te alosarav i maškarutni škola, ni mangle te ašunen te lekhavav man an dizajnersko škola. Ageja ovilem agrikulturako tehničaro, ama naštisardem te arakhav i bući an akaja branša. Kerdem mange fiesavi bući, andi butilin kaj keren pe kore e pitake, sar o trgovco... Ama sa so reslem si plata maj cikni e maj cikne čhoneske lovendar. Romnjardem man kana sas mange 20 berša thaj sigo ovilo mange an gođi sar kerdem birezonosko alosaripe. Takaj sas goda, ačhilem an akava romnjardipe dži mor 36 berša. Sajek phandli, bipativali...But pharo sas moro barjaripe thaj o romnjardipe, ama vadže našti te vakarav sa e jašinatar savi inđardem pe mande... – phenel i Slađa e jasvenca ande jakha saven inćarel thaj ni del lenge te peren tele.

– Ni khamav te irisarav man pe goda. Pašal mor čhavo, jekhuno šukaripe katar akava periodo si i bući andi luluđaki butilin. Gote sikadem more šajimata soske trujal mande sas o šužipe e luluđako. Agote bijandile more jekhte mangimata thaj e ambicie. Ama, maj vastni decizia an moro trajo ovili kana čhindemas sako phandlipe thaj reslem te dživiv e čhavreja ando Požarevco. Haćardikano sas manđe kaj i korkori romnji e čhavreja našti te aštisarel khanči šukar ando trajo ama čindem ando ilo te marav man. Sa e vudara phandle sesa mange dži kaj ni arakhlem o Amalipe e Romengo. Manđe trubuija o iklipe a von liduj vastenca lije man po kolin, haćarde man thaj unzarde manđe o khamlipe savo si e manušen an jekh lošali familija. Ageja putardili i šansa te širdisarav katar zero nivelo. Von ovile o dumo manđe, e džene save ikalde man katar i hor thaj godoleske ka naisarav lenge dži kaj sem džuvdi.

Ka ovav dumo e aver džuvljenđe save maren pe

De sar džanel pestar i Slađa marel pe e prejudicijena prekal e Roma a avdive katar piri empiria džanel kaj si maj phares te trais sar i džuvlji bi muršesko, bi samako katar savo etniciteto oves.

– I organizacia e festuimaski astarel i komunikacia e manušenca save inćaren e restoranura, e viramura e bućake, e bašalutnenca thaj e fotografunenca. Sa von si an maj but kazura e murša. Si man pherdo ilo soske reslem te kerav lenca jekh lačhi bućaki relacia semnardi e respektosa. Sa e barijere vazdine de katar nesave manuša, numaj dije mange i zor te džav maj dur. Sa e eksperience save nakhlem dije mange i balval an zeja te ovav i dženi savi šaj te suportuil e aver džuvljen save pale geja maren pe e jekh problemunenca sar me.