21. 12. 2020.

SRBIJA MORA DA PRATI NOVU EVROPSKU STRATEGIJU U BORBI PROTIV ANTI-ROMIZMA I DISKRIMINACIJE ROMA

“I Evropaki Unia nadumut akceptirisarda o nevo Strategiako ramo vaš o jekhajekhipe, inkluzia thaj i participacia e Romengi dži kav 2030.berš. I Evropaki Unia e akala Strategiasa vazdel duj klidutne cilura: o ciknjaripe e particirimasko e Romengo save inćarde pe peste i diskriminacia de katar 26% pe 13%. Dujto, o ciknjaripe e procentosko de katar 46% e generalne populaciatar pe maj zala e jekh trite kotorestar, kana si lav e forutnendar save vakarde kaj si len o pharipe godoleske kaj e Roma si lenge perutne. But importantno si te i Sbija andi zakonoske napiangi realizacia thaj ando keripe e akcione planosko vaš o aplikuipe e Strategiako vaš socialno inkluzia e Romengo thaj e Romnjengo andi Republika Srbia 2016-2025, džal anglal sar inđaren la e EU direkcie,“ vakarda pi agorutni panel diskusia savi sas o kotor e kampanjako „Prindžar, na krisosar!“, o Petar Antić, o menadžero e projektosko „Inkluzia e Romengi thaj aver marginalizuime grupengi andi Srbija“, savo realizuill pe talal o čat e Germaniake barjarimaske kooperaciako –GIZ.
„E rodimata save kerdam khetane e Pativale dženea vaš o jekhajekhipe, e Brankicasa Janković, verifikuin goda kaj i diskriminacia upral e Romen andi Srbija jekh si sar vi andi EU – 26% e pučline džene ando rodipe I percepcia e Romendar phandlo e diskriminaciasa , phende kaj neso sas lenge limitirimo vaj lino lendar, vaj kaj aver manuša sikade bimujikano inćardipe prekal lende vaj lenge pašutnenge, feri godoleske kaj si e Roma.
„Interesantno si kaj, kana si ando pučipe i socijalno distanca andi Srbija, i situacia but maj lačhi si no andi EU. Po pučipe: si tumen vareso kontra gadava te o Rom ovel tumaro perutno, 19% katar majoritetno populacia phende ,VA’“, akcentuisarda o Antić.
Po štarto agorutni panel diskusia ando ramo e kampanjako „Prindžar na krisosar“, savi sas inćardi po dujto kanalo e Vojvodinake Radio- televiziako, godoleske kaj si aktuelno situacia, sar e musafira ando studio vaj onlajn, maškar aver, ovile o ambasadoro e Phanglikane Republikake Germaniako ando Beogrado, leski ekselencia o Tomas Šib, i ministarka vaš manuškane thaj minoritetunenge hakaja thaj amalikano dijalogo, i Gordana Čomić, sar vi i Pativali dženi vaš jekhajekhimaski protekcia i Brankica Janković.

But buvljardi socijalno distanca prekal e džene katar nacionalne minoritetura andi Srbia, anglal sa aver e Roma thaj Albancura, verifikuisarda vi o Goran Bašić o direktoro e Institutosko e amalikane scienciako. Vov sikada e data katar o rodipe Socijalna distanca e etnikane khetanimasko andi Srbija.

„Amaro rodipe sikada po bipaćavikano trendo maškar e forutne thaj e raštrake institucie, thaj godoleske naj kozom bi trubula e rovimata kontra i diskriminacia. Pale geja akava rodipe pučharda kaj de katar efta minoritetura feri jekh si čhaljardi e pire hakajenge pherimasa. Akala si e trendura save trubun te han amaro ilo, ama anglal sa aver te oven o fundo e dijalogosko savo bi trubula te anel dži kaj i solucia e akaja situaciako,“ phenda o Goran Bašić

I prezidentka e Alijansako kontra i diskriminacia upral e Roma thaj e Forutnenge amalipasko Ternipe, savo e suportosa de katar o GIZ, realizuil i kampanja „Prindžar, na krisosar!“, i Radmila Nešić, si an akordo e gadalesa kaj e Romen naj len o paćavipe ande institucie, ama vi goda kaj butivar naj informišime sar šaj te keren rovimasko lil kontra i diskriminacia. „Sas goda o cilo vaš o formiripe e Alijansako savi khidel 9 organizacie thaj amalipena save uč jekh vreama si aktivne ando maripe vaš e hakaja e Romenge,“ phenda i Nešić.

Kozom vastni si i bući savi keren e organizacie thaj e amalipena kana trubul te del pe kuražo e Romenge te lekhaven i diskriminacia, dija eksplikacia i Pativali dženi vaš i jekhajekhimaski protekcia , i Brankica Janković. „Amare rodimata andi sfera e diskriminaciaki, save kerdam e suportea de katar o GIZ, pale geja sikade kaj e Roma dživin talal direktno thaj indirektno diskriminacia an sa e dživdimaske segmentura, thaj kaj e etnikani distanca vadže si bari, a e stereotipura thaj e prejudicie, sar i čačuni darrin e diskriminaciaki, but buvljarde si. E kulturikane thaj politikane klišeura save ačhen palal zeja e akava fenomenosko, našti te pharuvel jekh institucia. Trubul te ovel i sinergia sa e akterunengo katar e raštrako thaj bigovermentalno sektoro,“ džiperda voj e lavenca thaj sikada e najesa pe goda kaj laki Kancelaria akana gatisarel nekhabor došalikane lila save tangirin diskriminacia upral e Romen. „Nesave lendar e strategikane parnice vaj krisimata, akanutne džan, a aver agorisardile suksesune.“
Laja ovili jekhe gođate vi i ministarka vaš e manuškane thaj e minoritetunenge hakaja thaj o amalikano dijalogo, i Gordana Čomić.

„Maj zorale bandukja ando maripe kontra e kulturikane thaj familikane matrice save buteder si o ukheripe e diskriminaciako, si e zakonura vaj e kanunura save phanden e manušen te respektuin e manuškane hakaja thaj e hakajengi protekcia e maj dukhavde amalipaske grupenge. Pi aver rig, trubikano si te kerel pe multisektorsko kooperacia, ando čačuno aplikuipe e zakonosko thaj e strategiako thaj but zorali voia trubul.“

O prezidento e Nacionalne romane konsilosko, o Dalibor Nakić, sikada e najesa pe goda kaj o anti-romizmo si politikano, ekonomikano thaj socijalno pučipe savo sakodivesutne phararel e Romen. „Ando maripe kontra i diskriminacia upral e Romen, klidutni rola khelen e media, o prindžaripe e publikako e kulturikane thaj e amalikane kontribuciasa de katar e Romengi rig thaj e gadalesa so von sesa andi srbikani thaj e lumiaki istoria. Pale geja e raštrake funkcionera musaj maj zorales te vazden phiro khrlo kontra i diskriminacia upral e Romen,“ phenda o Nakić.

„Čačunes si kaj ni jekh amalipe naj imuno pe stereotipura, populizmo thaj ksenofobia. Akava ulavde ačhel sar o čačipe andi vreama kana si e bičačune nevimata buvljarde pe socijalne medie. E dvistikane thaj e konspiraciake teorie butivar džan kontra maj dukhavde amalikane grupe. Pale geja, čačunes si vi goda kaj so maj but ašunas jekh avren, so maj but sićos jekh avrendar thaj so maj but komuniciris, gadibor maj feder haćaras amen thaj respektuis amen maškar peste. Akava si o cilo e kampanjako „Prindžar, na krisosar!“, porunčisarda o ambasadoro Šib savorenge save lije kotor ando panelo thaj crda i konkluzia: „O maripe kontra o anti- romizmo, socialno inkluzia thaj e Romango zorjaripe, jekh si tar e prioritetura e Germaniake an lako prezidiumasko mandato ando Konsilo e Evropake uniako, sar vi e Germaniake barjarimaske kooperaciako e Srbiasa but berša palal. O GIZ del suporto e Romenge katar buteder romane khetanimata andi Srbija thaj mažutil lenge andi profesionalno orijentacia, treningura e cilosa te arakhen i bući. Khetane e Srbiake Governosa thaj but varesave institucijenca keras e aktivitetura sar bi e kondicie an save trajin e Roma thaj aver marginalizuime grupe ovena maj feder.“

Štar panel diskusie ando ramo e kampanjako „Prindžar, na krisosar“ khide pašal 200 participantura. I kampanja astarda vi o keripe thaj i distribucia e video kotoresko kontra e stereotipura, vazdipe e maškarutne sikljovnenge kapacitetosko andi diskriminaciaki prevencia thaj jekh akava cilosa e akcie an 10 maškarutne škole kaj sesa ulavde 20 tablet kompjutera.

Ando ramo e kampanjako sas inćardo vi onlajn treningo vaš 20 maškarutneškolake sikljovne a specijalno segmento e kampanjako sas o zorjaripe e romane džuvljikane drakhinako phandlo e akcijenca savenca kerdino sas o zumavipe te cuknjadon pe e stereotipura upral e Romnjen.